Sidaynu wada ognahayba, Soomaaliya dalka la yiraahdo waxaa wada degan ummad hal jinsi kasoo wada jeeda, isku af ah, haddana isku diin ah, qaarkoodna isku heebtirsada, taas oo ku tusinayso sida ay isaga xigaan kuwa kale, Runtii waa astaamo dunida ku yar in ummad intaa isku hesho.

Iyadoo taasi jirto ayaa hadana waxaan ognahay in aanay guud ahaan soomaali ka faa,iideysan wanaagaasi aan kor kusoo xusay, gaar ahaana mudulood. Waayo cadaalad daradii ka dhax dhacday mudulood dhaxdiisa, shaqsayaadkii sameeyay cadaalad darada, waxay ku adeegteen magaca wada dhalashada mudulood.

Hadaba su,aasha meesha taalo ee isweydiinta mudan ayaa waxay tahay, yaa xukumay cadaalad darada mudulood?, su,aashan oo aan dhowr jeer kusoo daray maqaaladeydii hore, ayaa jawaabteeda ninba si u arkaa muduloodka dhexdiisa. waxayse soomaali hore u tiri, sedex lalama dago, sedexna lalama garantamo.

Waa tan koowaade, sedexda aan lala degin ayaa waxay yihiin, (fulay daandaansi badan, doqon fiiro taqaan, iyo baqiil damac badan), Murtidan ama maah maahdan ayaa waxay kasoo fushay qof la darsay ruux ama shaqsiyaad baxaalligiisu ama dabeecaddiisu sidaas yihiin, waxayna ila tahay in laga fogaado dadyowga noocaas ah. Nasiib darro haddii aan mudulood nahay waxaa hogaanka noohayo dad ku sifoobay maah maahdaas aan kor ku soo sheegay. Malahaygu waa in aanan loo baahnayn faahfaahin dheeraad ah iyo sida maahmaahdani iyaga u quseyso, ninkii garaad leh uun baa og luggooyada ay ku sameeyeen laba beel ee xaqooda la duudsiyay, (moobleyn iyo hiilibi) oo hadana ay waxba usoo naaso cadeyn inta ka hartay dowlada.

Waa tan labaade, sedexda aan lala garantamin ayaa waxay yihiin, (Nin aanan rabbi aqoon, Nin aanan run aqoon iyo Nin aanan rag aqoon), runtii soomaalidu waxay tiraahdaa musiibo iyo magac maalin bay baxaan, taas oo aan ula jeedo murtidan ama maah maahdan ayaa waxay oranaysaa, (nin aanan rabi aqoon) ma orankaro umad muslim ah ma yaqaanaan (rabi) waayo taasi micno kale ayay yeelanaysaa, waxaanse kasoo qaadanayaa laba kale ee ah (nin aanan run aqoon iyo nin aanan rag aqoon).

Runtii intii aan ku gudo jiray qormooyinka guuxa mudulood ayaa waxaa in badan ii imanayeen emailo qaarkood aad la yaabayso, oo runtii aan is iri reeraha sed buur saday xaalkooda runtana ka fog, ragna ma yaqaanan, rabina tiisi u daayay anigu. Waayo in badan oo dadka emailladaas isoo diray ayaa waxaa ay lahaayeen waxaa la gaari doonaa waqti ay soomaali nabad qabto, muduloodna xisaabtamo. Markaas ayaan waxaan soo xusuustay murtidan ama maah maahdan oranaysa, (Nin aan waxa jooga garan waxa soo socdana ma garto).

Marka hada waxaa meesha nooga cad in aanan lala garantami karin raga ama dadyowga ku sifooway maah maadan, (nin aanan run aqoon iyo nin aanan rag aqoon) mana laga sugaayo inay xaliyaan qilaafka dhexyaalo beesha mudulood. Waana rag aanan waxa jooga garan ama rabin rabin in ay gartaan, warkeedaba daa inay ka fekeraan waxa soo socdo.

Hadaba maxaa la gudboon beelaha magacoodo, sharaftooda iyo jiritaan koodo lagu tuntay?, mise waxay rajo ka leeyihiin in wax laga siiyo inta ka hartay xukuumada uu hogaaminaayo cali maxamed geedi. Waxaanse kula talin lahaa inay u istaagaan xaqooda, ayna waxba ka sugin dad aanan run iyo rag aqoon.

QORE;  Jama Hussein Hassan
               jamamoobleen@aol.com
               jamamob99@hotmail.com