Magaalada
Muqdisho oo uu xaalkeeda mar kale galay murugo iyo mugdi hor leh ,Muqdisho
oo aanan hanan maamuuski uu mudnaa maqaamkeeda, Muqdisho oo lagu
xaalmariyay maamul howshiisa socoto oo aanan la aqoon meel uu amarkiisa
ka soo bilowda iyo meel uu ku dhamaado.
Beryahan waxaan shaki ku jirin in ay Magaalada Muqdisho ku degaynayso
nabad, dadkeedana ay aad ugu faraxsan-yihiin nabadaas, laakin dhinaca
kale waxaa la iska weydiinayaa, yaa nabada u diiday muqdisho kolki
horaba, nabadaansa ma u muuqataa mid sii soconayso marka aad hoos fog u
fiiriso qaabka ay howsha Maxaakimta u socdaan, waxay iyadana dadka Xamar
iska weydiinayan su'aal hor
leh oo la xiriirto maxaakimta, inta aanan hoos u dhigin meesha uu
hiigsanaayo qoraalkayga waxaan jeclaystay in aan macnaha Maxaakimta si
gaar ah uga war bixiyo.
Maxaakimta waa Eray labane ah,macnaha waa in ay muqdisho ka jirto
Maxaakim tiro iyo laba ka badan, Maxaakimtaas oo mid walbo oo iyada ka
mid ah uu ka taliyo wiil ka soo jeedo beeshu uu ka soo jeeday Mooryaanki
laga adkaaday, lagalana wareegay goobtaas iyo hubki yiilayba, macnaha
guud waa Mooryaanki oo lagu bedalay Shikh isaga ku qabiil ah,laguna
wareejiyay hogaaminta wiilal bah kaliya ka soo wada jeedo, maskaxdoodana
ay weli ka guuxayso maslaxadi reerkiina xagee ku jirtaa, ma sidan, masa
sidi hore, misa si ka wada duwan qaabka maamulka guud ee Maxakimta loo
furdaaminayo oo weli huwan, Maradi Qabiil duulaan ku ah in ay si gaar ah
u maareeyaan xoollihi ka dhaxeeyay ummadda Soomaaliyeed guud ahaan.
Waxaad maqlaysa Deggadi waa la furay ,Garoonka Diyaaradaha waa la
furay,waa xaqiiqo waa la furay ,howshoodina waa bilaabatay, ha la furee,
lacagta laga helo ama canshuurta laga qaado goobahan iyo gooba kalaba,
yaa laga weydiinayaa ,yaa la xisaabtamayo madaxda loo dhiibay goobahaas,
khasnadee lagu shubayaa lacagaha
laga helo goobahaas aan kor ku soo sheegay iyo gooba kalaba, khasnadaas
ma mid dowladeed-baa ,ma mid xisbiyeed-baa, misa waa khasnad u gaar ah
Maxaakimta aanan weli la kala aqoon madaxooda iyo majahooda, Su'ashan
ruuxi aad weydiiso wuxuu ku leeyahay waxaa laga weydiinayaa Maxaakimta ,laakin
halkaas waxaa ku jirto, Maxaakimta iyaga yaa ka masuul ah, ma Sheikh
Shariif Shikh Axmad, misa Col Xasan Daahir Aweys, misa Indhacade oo
taagan goob walbo, indhana u ah qabqalayaasha (Cusmaan Caato, Seeraar,
Cirfo, goobaale iwm) madaxa loo salaaxo ,cadaalada uu kitabka Ilaahey
farayna aanan iyaga weli loo adeegsan in lagu xakeemeeyo dhaqan xumida
ay kala mid yihiin qabqablayaashi lagu jebiyay kitaabki Ilaahey ayaan
kor u sidnaa.
Shikh Sharif oo isaga hantay kalsoonida
shacabka soomaaliyeed iyo tan bulsha weynta aduunka ,run
ahaatiina khudbadihiisa laga aqrisan karo in uu daacad ka yahay, in
dalka soomaaliyeed lagu soo dabaalo cadaalad, sinaan iyo wada shaqayn
soo celiso sharafki ummadda Soomaaliyeed oo in mudda ahba lagu
bahdilayay annaga oo reer hebal ah miyaa reer
hebel noo talinayaa.
Shaki kuma jiro kartida Shiikh Shariif uu banaanka ula soo baxay iyo
in uu hadaladiisa wacan u beddali karo fal wacan oo ummadda soomaalyeed
ku rayrayso ,laakin waxaa shacabka Soomaaliyeed ku soo rogmaday daad
culus oo ay su'aalaad cad ka weydiinayaan shikh Sharif. waxaana
suaa'aalaad ka mid ah, ma adiga ayey kaa timid, misa wada tashi ay
xubnaha golooyinka Maxaakimta gaareen ayey ku timid ,haddii ay tan
danbasa ku timid yaa soo jeediyay in mareeyaha Deggada, maamulaha
Garoonka Diyaaradaha iyo Madaxa Amniga ee maxaakimta oo iyaga ka soo
wada jeedo reer kaliya loo magacaabo maareynta goobahan aan kor ku soo
sheegnay, oo iyaga ah isha laga dheehsan karo qaabka ay u socoto howsha
Maxaakimta, ma mid wacanbaa misa waa mid ka tarjumayso qaar badan oo ka
tirsan bulshada soomaaliyeed shaki badan oo ay ka qabeen in ay
maxaakimta dhab ka tahay kitaabka Ilaahey oo ay kor u qaadeen, jawaabtan
waxaan u deynaynaa Shikh Shariif iyo wadaadada sidiisa lagu sheegay in
ay daacad ka tahay howshan wacan oo ay u istaageen ,waxaansa mar kale
Shikh Shariif weydiinaynaa, Indhcade isaga ma ka tanaasulyay madaximada
Shabeelada hoose oo uu xoog ku haysto ,haddii uusan ka tanaasulinsa,
sidee isugu wadaa howsha magaalada Marka oo iyada Xamar u jirto
sagaashan Km iyo howsha ay u magacaabeen Maxaakimta Muqdisho oo Muqdisho
joogo.
Ma rabo in aan ku dheeraado qoraalkan, laakin waxaan Shuyuukhda Xamar
ka kacday ka sugaynay, welina ka rabnaa in ay ku tilaabsadaan sidi ay
ummadda Soomaaliyeed ugu horseedi lahaayeen ka gudbida qabyaalad, dhaqan
xumo, ku tagrifalida xoolo ka dhaxeeyo ummadda oo dhan, qabqable weli
isbaaro u taalo, laguna sheegayo in uu yahay madaxi amniga ee Maxaakimta
.
Ow-shikh Sharif, meel ma wada gasho xumaan iyo samaan,lagamana yaabo
in uu hergalo haddalkaadi wacnaa oo aad ka sheegtay staadiyaha Muqdisho,
tan iyo inti howshiina ay ka wada muuqato fal baadil ah o ay ku kacayaan
koox aad ku sheegteen in ay idinka mid yihiin iyo hadalada idinka soo
yeerayo qaarkood oo aad ka
dheehan karto karti wacan ,rabitaan ku dhaqanka diinta Islaamka iyo
dadka oo u sinaado waxqabadka wadankeena.
Ow-Shikh Shariif ,Shacabka Soomaaliyeed intiisa badan waa idinla
safan yihiin, inti ay weli howshiina ka muuqato illalinta danta guud ee
dadka iyo dalka Soomaaliyeed,sidaa darteed howshiina dedejiyo, idinka oo
ku dhaqsanayo in aad naga daysaan Shikh hebel wuxuu ka taliyaa Maxkamad
ku taal xaafad ay ku badan yihiin reerkiisa,waxaan uga jeedaa waxaa la
idinka rabaa danta ummaddeenana ku jirtaa, mathalan Sheikh Abuu-qutayba
oo kaaraan maxkamadeeda ka arimiyo iyo shiikha Kaaraan joogo oo ka
arrimiyo Maxkamada Furqaan ama Ifka Xalane ,iyo tan Ifka Xalane iyo
Furqaan, shuyuukhda joogto oo iyagana ka arrimiyo Dayniile iyo Madiino.
Taa waxay ka tarjumayso in maamulkiina uunan qabiil shaqo ku lahayn ,iyadana
waa in laga gudbaa indhacadde teknida daba ordayso
,wiilasha saran waxay ka soo wada jeedaan hal reer ,waxaan uga
jeednaa waa in aad sameysaan xoogag isku dhafan oo ka amar qaato nin
aqoon u leh maareynta xoogag hubaysan ,hogaamiyahaasna waa in uu ahaadaa
mid aanan lagu soo xulin qaabiilka uu ka soo jeedo awooda uu
leyahay,waana in uu ahaado nin u diyaarsan la shaqaynta Maxaakimta.
Haddii aadan si dhaqsiya ugu tilaabsan howlaha la-idinka rabo oo aan
kor ku soo xusnay ,howshiina waa hal bacad lagu lisay ,waa mid aanan ka
duwanayn, howshi qabqablayaashi ma gudbayaasha ahaa, howshoodana ka
gudbiweysay isbaara u dhigashada xaasaska iyo caruurta reeraha ay ku
doodayeen in ay danahooda ku maqan-yihiin.
Ow Shikh Sharif, nin bartay in uu koro geed xun ,ma yaqaan in uu koro
geed wacan in la baro maahine.
Fiira gaar ah, DFKM iyada kuma aanan soo qaadan maqaalkan, waayo
horaan uga hadalanay in ay tahay dowlad
faashil ah, annaga oo taa sabab uga dhignay qaabka sideedaba
loo soo unkay ama loo soo dhoodhoobay.
Taas ayey maanta waxay u dheer tahay in ay ku habsaantay xalinta
khilaafyada soo kala dhaxgalo xubnaha madaxda ka ah hay'adaha u sareeyo
golayaasheeda oo aanan lahayn dhamaad.
Waxaa intaasba ka sii daran in arrimaheeda laga furdaamiyo magaalada
Adis, dalka Xabshida oo ay iyaga
nagala dhaxeyso cadowteeyo soo jireen ah, welina aanan loo helin wax xal
ah.06/08/2006
Abdallah Moallim Mahamud
