Markii eey IGAD ku dhawaaqdayay fadhigii Eldored oo la lahaay Somaali aa lugo heshiisiinaa, kadibne waxaa lugo dhisaa doowlad loo wada dhayahay oo federaali eh aan la fajacay riyada doowladaha mudaayo in Somaali dayaar u tahay in eey ka baxdo dhibka soo jiitameeysay 12ka Sano oo la soo dhaafay.

     Markaan arkay wafuuda ka qeeb galeeyso iyo qabqablayaasha u soo labistay oon wada aqaano ogahayne waxeey yihiin iyo waxeey  rabaan; aan waxaan qoray maqaal aan ku magacaabay “ELDORED DOOWLO HAKA SUGINA”

     Anigu ma aqaano faalka, mana aqriyo xidigaha; waxaanse ogahay in tuugado wax isla xaddo, kadibne qeeybsiga ku dirirto.Waxaan ka qeeybgalay 7 fadhi oo heshiis lugu saxiixay oo aan wax kasoo bixin. Sida aad ogtihiine 7dii  ka dambeeysana waxeey noqdeen hal bacad lugu lisay.

     Waxaa fadhi kasto ka qeeyb galo oona maamulo heraaygii ina Siyaad iyo lama naflayaal shir kasto  agtaagan  oo kulligoot eemkodu yahay in shirka fashalmo.Intaas waxaa noo dheer dagaaloogayaal dadki xasuuqaayo maalin walba, ilihi dhaqalene leexsaday, wadaado munaafiqiin eh, odayaal dhiiga ka beec mushtaro iyo lama mirle yaal aan cidne dooran oo laaynaayo dadki ka sugaayay wax u qabad iyo maamul loo wada simanyahay.

     Waxaan goob kasto ka maqneeyn calooshood u shaqeeysta yaal iyo habro xusulobuur eh oo shalay macroofan qabiil la daba ordaayay tuugo rabto in eey kor degto dad kale, kuna kordhisato doowlad

     Doowlad ku sheega iyo golohooda shacabka wax kama qaban brograam keey ku dhaarteen ineey fulinaayaan, waqtiga eey isu qabteen, ma sameeyn hal sharci, mana laga filanaayo inta ka dhiman waqtigooda.Waxeey ka badinwaayeen in eey ku diriraan qeeysiga lacagtii mucaawinada eheed oo dalalka carabta usoo dhiibta masaakiinta qaajada iyo cudurka laaynaayo.

     Burcadaan afduubtay dadki iyo dalki soomaaliyeed waxeey heshiis ku yihiin in eey marne dhalan doowlad iyo sharci kala saaro mujrimka iyo muwaadhinka nadiifka eh. Waxeey ka cabsanaayaan in maxkamad loo soo taago dembiyadii eey ka galeen dadka iyo dalka.

WAXEEY ogyihiin haddii doowlo dhalato:

1) in maxkamad la horkeenaayo dembigeey galeene loo ciqaabaayo                                                            

2) in dhaca, dilka, handadaada iyo afduubka oowsan u soconeeyn

3)  in dhaqaalaha beenta eh ka dhamaanaayo faqrina soo wajaho

4)  in canshuur la qaadaayo badeecad kasto oo dalka soo gasho

5)  in eey furdo,garoon dayaarad eeysa haaysan karin

6)  in aan muqadiraad dalka la keeni karin luguna beerikarin

7)  in lacag been eh la sameeysan karin lana keeni karin dalka

8)  in cidne sheegan karin dhul eeysan laheeyn, loona celinkaro meesheey ka timid

9)  in laga ilaaliyo sixir bararka eey dadka ku macluuliyeen,uyukan ku naaxeen

10)  in derejada walbo loogu tartamidoono cilmi iyo doorasho

11)  in hubka eey ku gumeeystaan dadweeynaha la qaadidoono

12)  in safar dibada eh iyo baasaboor laga mamnuuci karo

13)  in laga xanibikaro shaqa doowlo muddo 10 sano eh

14)  in eey la qeeybsadaan koleeraha, tubekoloosiga iyo daacuunta eey dadka badeen

     Beryahaan dambo waxaa seminar loo furay habro wada maxan eh iyo kuwo dhalmo gooyay oo aan matali karin hablaha sharafta leh ,assii la rabo in lagu fushado barnaamij ee wataan 2 jaahil oo ka dhumay jidkii anshaxa iyo 4 dabaal oo dabasocoto.

ILAAH aan idinku dhaariyee, xalka soomali ma waxaa laga sugaa Caato iyo Kanyare Maxa ka qusseeyo mamulka BANADIR? Furdada iyo Garoonka Hamar? Xaggeey degaan balaayada baas? Meel eey u laabtaan meesan leheeyn?

Soomaalido waa garay in eey dhaca iyo boobka dantoodo ku jirto ee maxaa leeyskaga qabalayaha?

Waxaan nahay 7 milyan oo isku af eh, isku diin eh ee isku dan ma nahay?

Ma waxaan iska qabon weeynay tuugo aan ka badneeyn 200 oo ku qaraabanaayo magac qabiil eey qajo iyo xabad ku laayeen. Waad ogtihiin waxa keenay burburka dalka, dumista qaranka iyo qaxa 2milyan oo ruux waxaa ugu weeynaay xaqdarada qabiil kobciska, abuurista gobolada  cusub oo loogu talagalay qabiil gaar eh, si eey ku helaan berri sed eey ku helilaheeyn  doorasho iyo tirakoob xaq eh.

Waa idiin caddahay in eey soo fashileen shirkii keenyo oo lugu madadaalinaayay ummadda soomaaliyeed; markaaseey abaabuleen shir Xamar oon waxba ka jirin.

Su’aashu waxeey tahay: ma saanaan ugu xareeysanaaneeynaa jahilin Diin iyo IImaan midna aan laheeyn, assi maalin walbo filin cusub noo dhigaayo?

Filinkaan dambe waxaa la yiraa  “hal tilaab horay u qaad, seddaxne gadaal u qaad “

Meshii loo socday hasii fogaatee.

Xurriyo waxaa loo quuraa naf iyo maalba, haddii aad midna ogoleeyn saa rabtaa?

Waxaan ku leeyahay waa isu naxariisaweeysee EEBEHEEY KUMA NAXARIISTO

Qore:  Prof. Omar Hasaan Galagul        galagulone@yahoo.com