Juun 08, 2003 

By A. Siyaasi ©2003, 

     Arrimaha  murugasan ee Soomalida oo xal loo helaa waa lama huraan sida uu lama huraan u yahay cawska jiilaal, waa lama huraan in ay Somaliya  ka anbaqaado dowlad ku soo dabaasho  kala danbayn iyo sharciga oo lagu dhaqmo, waa lama huraan waddanki oo mar kale la isaga goosho iyada oo aan qabiil ama waa reer hebel la isku maagayn, waa lama huraan adiga oo nabad ku seexda nabadna ku soo tooso shaqadaadina nabad ugu kalaxo, waa lama huraan in dib loo arko magaalooyinka Soomaalida oo Boolis nabada ilaaliyo gaafwareegayo, waa lama huraann in aan mar kale aragno xuduudyada Soomaalida oo ay ilaalinayaan ciidanka qalabka sida ee Soomaaliyeed, waa lama huraan in dugsiyadi waxbarashada dib loo furo iyaga oo ku wada shaqeynayo manhaj kaliya, waa lama huraan mar kale in la soo nooleeyo xarumihi caafimaadka oo hoos yimaado kormeerka iyo ka warhaynta dowlad Soomaaliyeed oo loo dhan yahay, waa lama huraan in la helo tujaaro iyo tujaar ku shaqayso jawi nabad ah oo ku noolaashadiisa loo wada siman yahay, waa lama huraan waddooyinka Soomalida oo dib loo furo adiga oo aan arkayn ama maqlayn isbaaradan waxay u taala mooryaan hebel, qabiil hebel  iyo mujaahid hebel oo dadaal ugu jiro difaaca danaha reer hebel, waa lama huraan in aan mar kale helno meel aan u dacwaano iyo meel lagaaga dacwoodo iyo garsoor cadaalad ku dhisan ee dadka u kala xaq soora, waa lama huraan in dib loo furo adeegyadi dowlada oo ay ugu horeeyaan garoomada diyaaradaha iyo deggadaha, waa lama huraan in aan aragno goballada dalka oo mid walbo leeyahay maamul madaxbanaan oo u gaar ah si looga sar koro in uu mar kale dhaco dhibki ka dhacay magaalada muqdisho 1990 ka dib marki la riday dowladi kali taliska ahayd oo adeegyada waddanka oo dhan ku soo koobtay magaala madaxda Dalka Muqdisho,  waa lama huraan adkaynta sportiska oo isaga ahaa adeega kaliya oo aan baabi'in loona sinaa maamulkiisa kana madaxbanaanaa musuqmaasuq iyo kan waa reer hebel kanna waa reer hebel , waa lama huraan, waa lama huraan, waa mid aad u adag in la soo koobo arrimaha lama huraanka ah ee maanta Soomaali weyn u baahan tahay waxaasa su'aal ah jawaab cadna in laga baxsho u baahan sideen ku gaarnaa oo ah sidee shirka Mbagathi uga Socdo Soomaali weyn oo rag labaatan kor u dhaafay isu soo sharaxeen qabashada hogaanka Soomaaliyeed uga dooranaa hogaamiya ku sifoobay caddaalad iyo shaqa hufan oo ka madaxbanaan musuqmaasuq, hogaamiya awood u leh in uu dalkeeni ku soo dabaalo nabad iyo kala danbayn lagu nasto, sharciga oo lagu dhaqmo,dastuurka oo la xil dhowro iyo fulinta arrimaha aan kor ku soo sheegnay intooda badan sanadaha hore ee hogaamiyahaas la doorto fooda ku soo haayo waa haddii uu guul ku dhamaado shirweynaha lagu heshiisiinayo Soomali weyn qabashadiisana ay ka soo shaqeeyaan hay'ada caalamiya iyo dowladaha aan deriska nahay.

     Inta aanan seefta ku dhufan ka jawaabibda sideen ku dooranaa codkeenana u siinaa hogaamiya hal adag ,dabeecad wacan, la shaqeyn karo dhamaan ragga ku hardamayo gacan ku dhigida halbowlaha maamulka dhexe ee waddan  bahalo galeen ah,abuuri karana adeegsiga rag briquraadiyiin ah kuna wacan dhisida dowlad eber ka bilaabeyso oo ay horyaaliin turaanturooyin badan iyada oo aan isku dhac imaan ka caraysiin karo hogaamiyaal hubeysan danahooda shaqsigaana uga muhimsan yihiin danaha guud ee dadka iyo dalka Soomaaliyeed  waxaan afar qeyb u kala qaadeynaa fayl taariikheedka  ragga isu soo sharaxay jagada ugu sareyso ee dalkeena ama noqoshada madaxweynaha dalka Soomaaliya annaga oo ka fogaanayno in aan farta ku fiiqno xumaanaha ay leeyihiin shaqsiyaadka isa soo sharaxay qaarkood si shaqsi ah .

 1) Qeybta koowaad ee raggan jagada madaxweynaha isu soo sharaxay waa rag mudda dheer la soo shaqeeyay , jagooyin muhimana ka soo qabtay dowladi kali taliska ahayd oo uu madaxda ka ahaa Maxamed Siyaad,raggan waxaa intaa u dheer in aan horay loo arag iyagga oo ka gadoodanayo xumaanihi uu ku kacay taliskaa ay xubna sare ka ahaayeen sidi iska casilaadi jagadiisa ama xumaan diidmadi ka timid Ibraahim Meygaag Samatar oo kale ,lama arag iyaga oo jagooyinkooda iska casilay xumaan diidmo awgeed ,mudadi ay haayaan jagooyinkaas oo gaarsiisan wasiir lama arag wax qabad shaqsiya oo ay leeyihiin lana tilmaami karo,raggan lacagaha ay isku sharaxayaan qeyb ka mid ah waxay kasoo jeedaa lacago laga dhacay khasnadaha maamulka guud ee dalkeena waxaana taa u sahlay iyago oo qaarkood xidid guur keenay ama mid dhalasha la lahaa hogamiyihi taliski hore ina Siyaad, raggan haba yaraatee laguma yaqaan hufnaan iyo shaqo wacan iyaga taa waxaa u wehliso in shirki carta lagu tijaabiyay hogaaminta dalka waxayna dalka ku soo siyaadiyeen dib u dhac iyo jahwareer hor leh oo waddanka madaxa la galo,ugu danbeyn raggan lama arag waqtiyadi ay socdeen  dagaalada sukeeyo ilaa haddeer iyaga oo ku howlan qaboojinta dagaaladaas ama xal u helida guud ahaan arrimaha murugsan ee Soomaaliweyn ,raggan waxaa la arkaa oo kaliya dhamaadka shirarka Soomaalida loo qabto iyaga oo isu sharaxayo qabashada jagada madaxweyninimo, cod bixiyow ka digtoonow in aad codkaada siiso raggan leh sifooyinka xun ee aan kor ku soo sheegnay.

 2) Qeybta labaad waa qeyb xumaan iyo debandabyo aan ka yareyn qeybta koowaad ee aan kor ku soo tilmaanay,raggan waa rag aan hami kale lahayn qabashada madaxweynimo maahine ,raggan waa rag halgan dheer oo dhiig badan ku daatay u soo galay qabashada jagadaas ,siyaasadoodana waa reer hebel aniga haddii aan lay dooran danaha reerka qatar ayey ku jiraan,raggan waa rag ku tuntay horayna u baabi'yay xisbiya siyaasadeed oo ay ka mid ahaayeen  ugu danbeyntina xisbiyadaas ku soo reebay hal jufo,raggan waa rag ku tuntay dastuurka u dhigan ama ay ku heshiiyeen dadyowga goballada ay ku doodayaan in ay u maqan yihiin  danahooda , raggan waa kuwa dhiig u daadinayo noqoshada mas'uul oo kaliya, raggan waa rag doonayo in ay darajo ku gaaraan gacan ka hadal,raggan waa kuwa lagu yaqaan  in ay siyaasadooda ku salaynsantahay qabiil iyo haddii aan  lay siin jagada aan rabo yaan la heshiin gogashana ha lagu kala tago ,raggan qaar ka mid ah waxay u dhaqmaan sidi gumeysi oo kale waxayna ku jaga doontaan aniga ayaa dhul hebel xoog ku heysto iyo dadka degan haddii xal la doonayana waa in la tixgeliyaa mooryaanimadayda,cod bixiyow ka digtoonow in aad codkaada siiso mooryaan iyo caskari bartay dhiig daadiska xigtadiisa iyo Soomaaliweyn.

 3) Qeybta sadexaad waa wiilal dhalin yar ee badankooda  ku haboon qabashada jagada madaxnimada Soomaaliya, waa rag  badankooda leh aqoon cilmiyeed laakin waxay dhibaatadooda tahay in ay waddanka mudda dheer ka maqnaayeen , raggan ma laho waaya aragnimo ku filan oo ay  kula dhaqmaan mooryaan dhaqankooda ka hooseeyo duur joogtada ku nool howdka,raggan waxaa ka mid ah ceebahaooda in ay badankooda ka dhaadhacsantahay haddii ay dowlad fulaan oo xoog leh wadato iyaga in ay Soomaaliya dib ugu soo celin karaan kala danbayn iyo sharciga oo lagu dhaqmo,raggan waxaa ka maqan oo aan u muuqan in ay Soomaaliya horay ugu fashilmeen xoogaga waaweyn ee adduunka iyo in aynan suurtagal ahayn in mashruuc  laga fuliyo dalka haddii aynan dadkiisa soo dhoweyn howlgalkaas, raggan waxay ku wacan yihiin in loo adeegsado dib u dhiska dalka iyo soo noolaynta adeegyadi dowladda.

 4) Qeybta Afaraad waa fara ku tiris waana rag lagu yaqaan shaqa hufan, caddaalad ku dhaqan waqtiga ay ku jireen shaqadooda howl wadeenana ka ahaayeen xukuumadihi hore ee dalka ka soo talin jiray,raggan waxaay la yimaadeen dadaal dheeraad ah  keddib marki la riday xukuumadi kali taliska ahayd dalkana fooda la galay dagaalo sukeeyo oo faraha looga gubtay welina aan la soo af jarin dagaaladaas iyo asbaabihi abuuray,raggan dadaalkooda waxaa ka mid  ah in aynan dhinac la safan qabiil ahaan dagaaladi sokeeya waxayna ka shaqayn jireen xal u helida dagaaladaas iyo sidi loo qaboojin lahaa taas oo ay u dheerayd in ay gacanta ku haayeen goobihi ay ka shaqayn jireen kuna dadaaleen in aynan baab'in sida maanta hay'ada sportiska marqaati uga tahay arrintaas,raggan waxay mar mar jeebkooda ka bixi jireen dhaqaalo lagu kaabo howlaha sportiska si aynan u joogsan, calankeenana uga sii lalmado goobaha ay ka dhacaan tartannada ciyaaraha ee Caalamka. Cod bixiyow codkaada sii nin lagu kalsoonaan karo horana loo yaqiin waxqabadkiisa iyo kartida uu ku dhex leeyahay bulsha weynta Soomaaliyeed meel walbo oo ay joogto.

     Ugu danbeyn gunaanadka faaladan waa jawaabta sideen u dooranaa mid ka mid ah hogaamiyayaasha isu soo sharaxay qabashada jagada madaxweyna shirka Soomaliweyn uga socda Mbagathi.cod bixiyow u fiirso faariska maanta ku fiican furdaaminta filroon adiga oo ku tixgelinayo waayaragnimadiisa,dalka muxuu u qabtay ,hal'adaygiisa, kartidiisa iyo ugu danbeyn ma yahay nin dadka u sinaan karo ,ma yahay nin xikmad kula socon karo mooryaanta qoryaha sidato dalka gudihiisa ,ma yahay hogaamiya aynan horay isugu dhicin hogaamiyayaasha lagu yaqaan  ilaalsiga danahooda gaarka ah ka hor danaha guud ee ummadda Soomaaliyeed ,ma yahay hogaamiya aanan lagu tuhmeyn in uu dhashay qabiilka maanta Soomaaliya lagu eedeeyo in ay gacan weyn ku leeyihiin deganaansha la'aanta dalka ka jirto ,ma yahay hogaamiya xil looga haayo goobta lagu heshiiyo in la geeyo dowladda Soomaaliyeed ee lagu soo dhisi doono Mbagathi ,ma yahay hogaamiya darajo ku leh dhalinyarda Soomaaliyeed  guud ahaan .

     Cod bixiyow ka dheeraaw hogaamiyaha doonayo in uu codkaada lacag kaa  siiyo waayo hogaamiyahaas wuxuu aaminsanyahay in aad tahay daciif la iibsan karo sowdkiisa goor walbo,hogaamiyaha doonayo gadashada codkaada wuxuu muujiyay in uu yahay nin ku wacan bixinta laaluush ka hor inti aan lagu aaminin hogaaminta dalka iyo dadka Soomaaliyeed .

     Cod bixiyow ogow in dadkeena iyo dalkeena maanta u baahan yihiin hogaamiya dalkeena iyo dadkeena caddaalad ku dhaqi karo .

By A. Siyaasi ©2003,                                                Abdallah Moallim Maxamud
Moallem10@hotmail.com