Salaan nabad galyo iyo raxamadii  ilaah korkiina ha ahaato 

Somaliya yaa leh?  Ragii iyo haweenkii dhaliyay xurnimada ee gumaysi iska kiciyay cadawna iska dhiciyay iyagoon xor aheen dhulkoodana xurnimo gaarsiyay mise  kuwa iyagoo  xor ah wax qabsan la’ cadawgoodana u liita

Shacabkii xurnimada usoo halgamay waxay ahayeen kuwa dhulkooda jecel diyaarna u ah inay naftooda iyo maalkooda u huraan halganka ay halgameen kuma koobneen carrabkooda ee wuxuu kasoo go’ay qalbigooda ruxii  madaxweyne noqonaayo wel wel kuma hayn iyo dastuur ku hishiintiisa

Qalbi been masheego carrabkuse wuxuu doonuu sheegaa run iyo been, ruux la leeyahay dhulka aad sheeganayso magaciisa burburi  lacagtaana qaado ama angaa  madaxwayne kaa dhigayno iwm garabna waan ku siinaynaa ruux dhulkiisa rabo inuu shisheeyo xoog wax  u kadhigo 

Ruux cadawga dhulkiisa u arko saxiibkiis dandiisana ay ku jirto 

Cadow oo uu saxiibkiis cadow yahay 

Qalin iyo qaa‘inkiisa  maxaa kala haysta

Qaan iyo qofkeeda    maxaa kala haysta

Qiyaamo iyo  qa’inkeeda maxaa kala haysta

Qabri iyo qofkiisa maxaa kala haysta

Qurux iyo qiimaheda maxaa kala haysta

Quud iyo qadarintiisa maxaa kala haysta

Qadirka ilaah iyo caasi maxaa kala haysta

Qilaaf kama dhamaade iyo calaamka maxaa kala haysta

Qaraabo goys iyo ehelkiis  maxaa kala haysta

Qalbi laysa saariyo qosol beena maxaa kala haysta

Qiyaas aan qiimo laheen iyo qaran maxaa kala haysta

Qoomamo iyo qabiil maxaa kala haysta

Qiil ma waaye iyo qayb doon maxaa kala haysta

Qawsaar iyo qaran maxaa kala haysta

Qaxooti iyo qax maxaa kala haysta

Qasaaro iyo qayr maxaa kala haysta

  Somaliya dhibaatoyinka loo bahan yahay in laxaliyo way tira badan yihiin waxaase ugu weyn  jagada madax waynenimada  taas macnaheeda in loo helo nidaam uu diktatoor danbe ku soo laaban hantida dadweynaha ay gacantiisa mid ka fog ay tahay laguna kalsonaan karo ayna noqoto mid laysku sharfo

mudadeedana ay kobantahay wareegna ku dhisan dastuurkeedana uu yahay mid adag shacbigana uu noqdo mid wax qabsan karo gobal ilaa degmo   waayo waa cudurka ugu weyn ee jira dhibaatoyinkii tiktatoorka laga dhaxlay  awgeed .

Jabuuti ragii lagu magacabay  xal ma aysan noqon nayroobina  waxba kama badalmayaan kuwii jabuuti  hadii loo wada dhan yahay iyo hadii aan loo wada dhamayn waa isku mid

Intooda badan waxay  heshiis kuwada yihiin inay is qiyameyaan  inuu mid waliba raadiyo sidii uu madaxwayne ku noqan lahaa  midwalbana waa u sir

Waxa laysku haysto ma maslaxada umada somaliyeedaa?

Ruuxii jagadaas helo in  raali looga wada noqdo ma suurtagalbaa?

Hadii la dhaho ruux walba qabiilkiisa ha aado qabiil walbana ha isa soo qanciyo

wuxuu raali ka yahay hala yimaado hogamiyayaasha dagaalka intooda badan  inay yelaan surtagal maaha.

Hadii la dhaho qabiil walba ee ay u taalo isbaaro haqaado  si dawlad loo wada dhanyahay loo  dhiso dastuur raali laga wadayahayna loo helo 

Isbarada waxaa dusha looga xoraa inay dhigteen niman burcad ah hadii la damcana in wax laga qabto oo burcada lala diro qabiilaa la taabtay waa  dagaal qabiil,  hadal iyo dhamaantii taasna kaba qabiilada ma ogola.

Dhibaatooyinka shacbiga somaaliyeed haysta waa tiro badan yihiin shacbiga somaaliyeed wuxuu tagan yahay ,cadawgeena allow cadow ubixi

Hadaan la saxin dhibaatooyinka runta ah ee loo bahan in laga heshiiyo layskana daayo madaxtanimada qaab darada lagu raadinaayo mid walbana uu qaab daro uu wax ku rabo xalku waa fogyahay  hadaan sugayno inay dekada iyo eeriboorka  ay mala’igi  inoo furto isbarooyinka  ay qabaa‘ ilada ka danbeeyaan  ay mala’igi  qaado, ama kii  madaxweyno loo magacaabo raga la tartamaayana wax dheeraado ee isiga soo baxa inaan sugno, ilayn dadku waxay tagan yihiin waraboow iyo furuq kala dooro ileen albaab kale malehe

Kadibna la daawado siduu wax yeelo hadii uu xoog iyo aqli isku darsado  oo uu calamka gacan kahelo uu naqdo nin wax qabsan karo iyadana mid sahlan maaha ama wixii uu dhaqaale ka helo calamka inuu arursado haduu arko inuusan waxba kaqaban karin,  ilayn cid laxisabtamayso ma jirtee waxad heshid waxna u qaybi waxna meeldhigo , Shacabka somaaliyeed wuxuu noqday shacabka kaliya ee ku nool calamka shacbi ahaan cid garab tagan aysan jirin lakiin uu calamka gacan ka geystay hogaamiye koxeed siddii uu wax unoqan lahaa dhaqaale iyo hanti badan lagu bixiyay  deentana loogu dadaalay sidii ay ugu badan laheed shacbiga somaaliyeed

Qaramada midoobayna ay ka gaabsatay, dawlaha waa weyna aysan dhagta wax ugu sheegin hogaanka qaramadamidobay, calamkana dowlad ahaan  aysan  dantooda  ku darin in  shacbiga somaaliyeed la garab istaago waxna loo qabto xoog iyo aqliba,  biloyin kuma qadan laheen, hadayse rabaan inay ka dhur sugaan  dagaal ooge inuu waantobo mid waan tobaayo maaha ilaa uu cadaabta taabto waqtigiina waa uu dhamaaday

Cilmigii iyo aqligii aan wax tarin wuxuu lamid yahay qalbi dhintay

Cilmigu iyo aqligu wuxuu galaa qalbiga somaalida intooda badan waxay adeegsaaan carrabkooda e ma adeegsadaan cilmigooda iyagoo cilmi leh

Adeegso cilmigaaga ku jira qalbigaaga  si somaali looga saaro dhibaatada

Wabilaahi towfiiq 

Cabdullahi maxamed nuur

Wariye mudulood

Abdullahi05@swissonline.ch