Siday doonaan shaxda ha u dagaan ,dhinaca ay rabaana jarta ha u qaadaan,waxaa hubaal ah in uu ruux walbo  yaqaan sida uu u seexdo kol haddii uu tuur leeyahay iyo haddii uunan lahaynba.Cabdullahi Yusuf juhdi dheer buu u soo galay noqoshada madaxweyne Soomaaliyeed isagayna ka go’antahay in uu hadafkiisaas dhalanteedka ah ku sii dheganaado ama ku dhawaaqo in uu ka quustay gaarida hadafkaas mustaqbalka dhow, Cabduqaasim afar sanadood ayuu sheeganayay Madaxweyne ayaan ahay isaga oo aan ka talin hal Kilo meter dhul ahaan Casumadi dalka (Muqdisho) ,taa oo ay u dheeratahay isaga oo ku fashilmay furida albaabada ilaha dhaqaalaha Soomaliyeed guud ahaan iyo kuwa Caasumada Soomaliyeed gaar ahaan ,sidaa darteedna isaga ayaa laga rabaa wasiirka koowaad goobta uu la tegi doono , kagana shaqeyn doono iyada oo uu madaxweynihiisa  yahay Cabdullahi Yusuf ,haddii ay caasumada xamar tahayna og, hogaamiyayaasha joogo Xamar Cade sida ay isku yihiin iyo sida uu yahay dhaqankaoodaba kolki ay wax la qeybsanayaan nin ay ka dheragsanyihiin khibrada uu ku leeyahay meermeerin iyo is-dabamaryayn, taas oo uu ka kasbaday Muddada dheer oo uu la soo shaqeeyay dowladi diktatooriga ahayd oo uu madaxda ka ahaa Maxamed Siyaad Bare Alla ha u naxariistee.

Aan u dhaadhacno dulucda faaladan annaga oo iswediinayno su’aalada badan, Waxaa Su’aal guud ah labada nin ee aan  kor ku soo xusnay waa Cabdullahi Yusuf iyo Cabduqaasim  Ma yihiin laba nin oo wada shaqayn kara, misa yihiin raggi maanta ku haboona qaadida Mas’uuliyada in ay Soomali ka samata bixiyaan afar iyo toban sano oo colaad sukeeyo lagu dhex jiray iyo dowlad la’aan nagu raagtay,dalkana uu ka jiray boob baahay ,ha ka yimaado dhinacyada hubaysan,tujaar caadaysatay xaaran quudnimo iyo qabiilo iska dhaadhiciyay in ay xaq u leeyihiin maamulka deegaano aynan ka soo jeedin.

Sua’aasha kale oo gaar ah waxay tahay Maxamed Dheere iyo tageerayaashiisa hoose Ma ka fiirsadeen kolki ay dagaal ku qaadaan amma uu Muusa suudi iyaga ku qaado, yaa khasaarayo,yaase dagaalkaas faa’iido ku qabo , su’aashaan naf’ahaanteeda dhinaca kale  marki loo dhigo Muusa ma ogyahay ugu danbayn isaga iyo Maxamed in ay yihiin kuwa aan  is hurayn ,amaba waxa loo damdam leeyahay in ay tahay in iyaga la isku bixiyo awooda dalkana sidaa lagu qeybsado ilayn horaa loo yiri “Lafa Aboodi iyagaa la isku jebiyaa”.haddana waxaan leenahay “Lafa Doqoneed iyagaa la isku jebiyaa”..

Muuse suudi khibrad ma ka qaadayay taxaaluf lala galo nin aad dowladiisa hor istaagtay heerka ay amaanadiisa gaarsiisan tahay .misa ogyahay in aynan danta ku jirin  dagaal sukeeya isaga oo ka arkayo dhinace ah dad iska dhicin ayey wax ku leeyihiin . Maxamed dheere iyo jamaacadiisa hoose iyagana ma ogyihiin meesha Muusa ka maqnaado in iyagana ka maqanyihiin, awoodi lagu tixgelin jirayna ay naaqusayso,Misa ogyahay in ay Itoobiya tahay cadow soo jireen ah iyo in aynan marnaba aaminayn dad(Mudulood) ay ku tuhmayaan waddaninimo iyo in ay jecel yihiin dadkooda iyo dalkooda Soomaliyeed.

Aan yara gadaal ugu noqono qeybta hore ee hadalkan annaga oo jawaab gaaban ka bixnayno su’aaladaha kore. isku soo wada duub Col Caabdullahi yusuf ma’ahan Cali Khalif galayr, Cabduqaasimna ma’ahan Jaamac cali Jaamac .

Cabdullahi waa nin macangag ah muddana raadinayay mar uun in lagu yiraa Jaalle Madaxweyne, taas oo ay u dheer tahay in uu yahay nin ay ka buuxdo cuqdo Qabiil ,saa darteed way adag tahay in uu la shaqeeyo ,wanaagna ay meel isla dhigaan Dr Cabduqaasim(oo loo yaqaan Cabdi Qabiil) oo ah nin in mudda ah la soo shaqeeyay dowlad faasid ah oo aan la is xisaabin ,taas oo ay u dheertahay in uu noqday shirki Carte keddib Madaxweyne wax walba oo gacantiisa soo galo bunuugta caalamka la aado,marki uu wanaag ka hadlayana aayada Quraan soo daliilsado ,dhinaca kalana aan marnana ka xishoon soo hor fadhiisiga Milatari dacas sito oo uu lacagtoodi bunuugta ku soo ogaaday iyo dhihida in ay dowladiisa tahay dowlad u kacday dadka masaakiinta ah.

Soomaliyeey waa waqti dhumis hor leh oo soo wajahay dadka iyo dalka Soomaliyeed in awooda dalkooda sida loo qeybsanayo la yiraa waxaa ka tashanayo dowlada kale ee dana gaar ah ka leh waddankeena.waa waqti dhumis hor leh in nala hor keeno shaqsiyaad aan ka dheragsan nahay wax galkooda marki laga hadlayo horumar ay gaarto ummadda Soomaliyeed .

 Ugu danbeyn marki aan u daadegno fariinta ay xanbaarsan-tahay risaaladan, waa Maxamed Dheere Iyo Muuse Suudi iyo jameecadahooda hoose ma og yihiin Jabuuti,Itoobiya iyo Liibiya sida ay awooda dalkeena ugu sareyso ugu qeybinayaan  taageerayashooda fuliyo danaha ay dalkeena iyo dadkeena  ka leeyihiin misa iyaga waxay ku egyihiin fulinta qeybta looga takhalusayo in aynan bahweynta Mudulood awooda dalka gacan balaaran ku yeelan,maxaase iyaga lbadoodaba u diiday in ay ku dadaalaan gaarida qaadashada  sad aan laga lahayn.

Calaa kulli xaal ragaas waxaan u soo jeedinayaaa in ay ka waantoobaan isku reed oradka guud ahaan iyo gaar ahaan fulinta danaha cadowga Soomaaliyeed dalkeena ka leeyahay  iyo Gobalka Banaadir gaar ahaan.waxaan dhinaca kalana ugu baaqaynaa in ay yeeshaan hogaan kaliya oo ay danahooda hoose  kuwada ilaashadaan tan iyo inti uu dalkeena iyo dadkeena ka helayaan dowlad ka madaxbanaan bukaan Qabiil , haddii ay ku fashilmaan taa iyagaa ayaa dhabarka u dhiganayo mas’uuliyadi ka timaado dibandaabyada iyo dhibaatooyinka  ay Itoobiya,Kenya ,Cabduqaasim,Cabdullaahi Yusuf iyo kuwa kalaba u qoolayaan beesha Mudulood oo iyada guud ahaan waqtigan xaadirkaa ku fashilantay gudashada mas’uuliydi qeyb  ahaan ka saarnayd dalkooda iyo dadkooda.

Abdallah Moallim Mahamud.

Moallem10@hotmail.com