(Dhamaan
suxufiyiinta Sooalida (gaar ahaan kuwooda joogo dalka
Kenya) waxaan ka codsnaynaa in ay fariintan u
gudbiyaan Igad iyo ka soo qeybgalasha shirka dib u
heshiisiinta Somalida ee Kenya..
Waa arrin aad u fiican marka laga hadlayo rajo
wacan oo laga qabo guul ku dhamaashada shirweynaha
Dalka Kenya uga socdo madaxda Soomaaliyeed ee samanka
na baday ,weliba marki ay rajadaas ka imaanayso dad
bahdilan ,dowlad la’aan ku raagtay ,afar iyo toban
sano oo la soo dhaafayna nabad u hamuun qabay iyo
dowlad caadil ah ee dalkooda ka ambaqaado.
Waxaa beryahan fooda nagu soo haayo oo la
sugayaa, soo gabagabaynta shirwenihi Soomaliyeed ee
degmada Mbagathi ee dalka Kenya uga socday
Qabqablayaasha Dagaalka,Odayaasha Dhaqanka ,Siyaasiyiinta
Ummadda Soomaaliyeed ee waqtigan iyo Ururada Bulshada
waxa loogu yeero .
Shirkan
waxaa laga sugayaa in uu abuuro golaha sharci dejinta
( parliament ) ,golahanna waxaa laga doonayaa
ansixinta dastuurki lagu heshiiyay iyo in uu kala
saaro rag badan oo ku tartamayo qabashada jagada ugu
sareyso ee dalkeena(Madaxweyne), madaxweynahaasna
dowrkiisa waxaa ka mid ah magacaabida wasiirka koowaad
ee Dowladiisa ,wasiirka koowaadna waxaa laga doonayaa
in uu soo magacaabo golihi wasiirada isaga oo la
kaashanayo madaxweynaha dalka ,isla markaasna waxaa
laga doonayo in uu la tashiyo la sameeyo ka soo
qeybgalayaasha shirkaas iyo cid walbo oo uu ku tuhmayo
in ay ka kaalmayn karto dowladiisa oo ku guulaysato
dib u soo celinta kala danbanyti iyo sharciga oo lagu
dhaqmo dalkeena.( Fiira gaar ah ,intan waa arrinta uu
shirkan Mbagathi u socday laba sano iyo marki lagu
daro dastuurka la sheegay in la qoray oo lagu
heshiiyay).
Arrimahan
oo dhan waa guul, waa haddii taa waddadi lagu gaari
lahaa la maro, laakinse waxay caqaba ka taagan tahay
su’aaladahan hoos ku xusan oo aan jawaab loo hayn ka
hor ku dhaqaaqida arrimaha kor ku xusan. Waa su’aal
kale guusha shirka Mbagathi laga gaaro ilaa iyo intee
ayey wadanka ka shqayn kartaa, mise laga yaabaa in
shanta sano ku dhamaato sidi saddexdi sano oo carte
kol haddii shirarki horaba fashilkooda oo uu asaas u
ahaa iyada oo aan laga hadlin arrimahan hoos ku xusan
.
1)Yaa balan qaadayo dhismaha ciidamada Booliska
iyo Milatarigiba in aan loo adeegsanayn qaab qabiil
kaliye ku badan yahay si looga koro berri gadoodasho
aan loo meel dayin iyo ka hor imaasho qaanuun ah in
loo sinaado?.
2) yaa balan qaadayo in ay ka baxayaan kooxda
hadda gacanta ku heyso guriga dowladda (Villa
soomaliye) ,haddii ay diidaanse qaabkee loo
xakamaynayaa ariintan?.
3)Yaa balan qaadayo madaxweynaha la filayo in
la doorto in uu ka tilaabsanayn dastuurka qoran ee
lagu heshiiyay ,kuna kacayn arrima ka baxsan
waxyaabaha sharciga u saamaxayo si looga koro kali
talisnimo iyo isxisaabid la’aan?.
4)Yaa damaana qaadayo barlamaanka goobta la
geynayo ama guriga sal u noqonayo in aynan noqonayn
meel ay gacanta ku haayaan beel kaliye si looga koro barlamaanka oo cadaadis kaga yimaado deegankaas
la geeyay oo uunan awood dowladeed ku lahayn?. (Fiira
gaar ah , Sidi kii carta loo geeyay iskoola Boolisiya
oo ay gacanta ku haayeen maleeshiyo ka soo jeedo beel
kaliye)
5) Ka hor ku dhawaaqida dowladda Mbagathi laga
sugayo ma laga hadlay yaa iska leh awooda maamulka
gobalka dowladda la geynayao ama caasumadda
Soomaaliyeed(Muqdisho) ,gudoomiyaha iyo maamulka
gobalkaas iyaga yaa xaq u leh magacaabidooda, ma
dowladda Kenya laga sugayo misa dadka deegaanka
dowladda la geynayo deggan?.
6)Yaa balan qaadayo furitaanka garoonka
diyaarada ee Muqdisho iyo deggada Muqdisho ,maxaase
damaan ah haddii la helo cid balanqaadayso
furitaankooda in aynan qabiil kaliye gacanta ku
dhigeyn maamulka deggada iyo garoonka
diyaaradaha,maxaase tilaab ah oo laga qaadayaa ciddi
ka hor timaado fritaankooda?.
7)Yaa balan qaadayo xeritaanka garoomada
iyo deggadaha ka jiro dalka oo aan sharciga
ahayn .haddii ay ragga iska leh diidaan xeritaanka
goobahaas keddib furitaanka garoonada iyo deggadaha
dowladda hoos yimaado, yaa damaano qaadayo soo
qabashooda iyo sharciga oo lala tiigsado raggaas hor
istaagay awaamirka dowladda?.
.
8)Yaa balan qaadayo in maamuladda
goballada dalka ka jiro aqoonsanayaan dowladda laga
sugayo in ay gogashaas Mbagathi ka soo baxdo ,haddii
ay dhacdase in maamul gobballada dalka ka mid ah ka
hor yimaado u hogaansanaanta qawaaniinta dowladda .la
filayo, qaabkee loo wajahayaa in la xakamayaa
diidmadaas ka soo yeertay dhinac ka mid ah dhinacyado
isku haayo maamulka guud ee dalkeena?.
9)Yaa balan qaadayo baabi’inta
Maxaakimka lagu sheego in ay yihiin islaami ,run
ahaantina qabiil ku abtirsado .dhinace kale yaa
magacaabayo gudoomiyaha maxkamada dalka ugu sareyso?.
10)
Yaa damaana qaadayo hub ka dhigista maleeshiyaadka
hubaysan, xageesa laga bilaabayaa hub ka dhigista
xageese lagu dhamaynayaa?.
11)
Yuu hoos imaanayaa amar siinta ciidamada shiisheeye ee
lagu taamayo in dalka la keeno ,haddii ay dhacdase in
ay isku dhacaan qolo ka mid ah dhinacyada maamulka
dalkeena isku haayo , sidee loo xakamaynayaa arrintaa?.
Su’aladahan dhamaan waxay salka ku haayaan
rag madax u ah maleeshiyaad hubaysan
oo aynan diidmadooda ku dhamaan karin gacan ka hadal
haddii aan hadda looga wada hadlin gogasha Mbagathi oo
aan iyada hadda lagu kala maqnayn. Waxaan uga jeedaa
haddii aan hadal lagu dhamayn arrimahan oo dhan in ay
mar kale waddanka u horseedi karaan dagaal ahliye ama
dowladda la filayo oo fashil iyo timar horaba dab loo
waa ku dhamaato, ilaahey hanaga koriyee.
Fariintan waxay ku aadan tahay ka soo
qeybgalayaasha iyo ruux kasto oo Soomaliye oo isku
tebayo in uu gacan ka geysan karo dalkeena oo ay ka
ambaqaado dowlad ugu yaraan waqtigan xaadirkaa soo
celiso qaabdhismeed dowladeed oo uu dalkeena
yeesho,kala danbaynti iyo sharciga oo lagu dhaqmo.
Waxaan shaki ku jirin in aan waqti badan ku
bixinay weerarka shaqsiyaadka maanta horboodayo xal u
helidda ariimaha murugsan ee ka jiro dalkeena
Soomaaliya , ujeedadaynana ma ahayn waxyeelaynta
shaqsi gaar ah ,qabiil gaar ah, balse waxay weeraradeena
hore ku aadanayeen gubaabin ,caraadin ,ka caraysin ka
danbeyso bal ma gartaa oo xaqa meeshuu ku jiro ma
arkaa.
Shirka waa gebagebo, waxa ka harsanna waa
maalmo kooban ,annaga oo taa ka hal qaadayno waxaan dhamaan ka soo
qeybgalayaasha shirka Mbagathi uga socdo ummadda
Soomaaliyeed ka
codsnaynaa in ay damiirkooda bal yara dib ugu noqdaan
iyaga oo isweydiinayo caqabadihi hor istaagay guushi
shirki carte laga gaaray iyo fashilaadi ku timid
shirarki ka horeeyay kii carte iyo asbaabihi asaas u
ahaa fashiladaas .
haddii ay taa sameeyaan waxaa u soo baxayo
su’aaladaha aan kor ku soo xusnay iyo arrima badan
oo kale sidaa darteed waxaan mar kale ka
codsanaynaa ka soo qeybgalayaasha shirkan in ay
heshiis ka gaaran arrimahan oo dhan inta aynan ula
hayaamin dalka soomaaliye madaxweyne
iyo barlamaan ka soo baxo shirka Mbagati(Dowladda).
Waa in ay ogaadeen arrintan haddii aan looga
falaanqoon gogasha inti la joogo in ay adagtahay
natiijada shirkaas ka soo baxdo in ay ka shaqeyso
dalkeena.
Abdallah
Moallim Mahamud
Moallem10@hotmail.com
